SPIS TREŚCI
WSTĘP
Rok Kościelny nie różni się od roku obliczeniowego ilością dni.
Różni go filozofia przeżywania.
Nowy rok kościelny, liturgiczny rozpoczyna się od pierwszej niedzieli Adwentu, a
kończy na sobocie trzydziestego czwartego tygodnia zwykłego. Rok liturgiczny obejmuje
Adwent, okres Bożego Narodzenia, czas Wielkiego Postu i Okresu Wielkanocnego
oraz najdłużej trwający okres zwykły.Przeto, zawiera on całą historię odkupienia człowieka: począwszy
od oczekiwania, poprzez zwiastowanie, nadejście, działalność, śmierć, powrót
i, na koniec, nowe życie.
Różne okresy roku liturgicznego, zgodnie z
tradycją, Kościół obchodzi przez pouczenia, modlitwy, uczynki pokutne i
dzieła miłosierdzia. Na nas katolików, nasza wiara nakłada
szczególne obowiązki. Daje temu wyraz Kościół
w swoich dokumentach. Osobliwie, zostało to zaakcentowane w Objaśnieniu Kongregacji
Nauki Wiary "DOMINUS IESUS" z dnia 6-go sierpnia 2000 r.(v. ex.)
Podstawową jednostką roku kościelnego jest dzień liturgiczny.
DNI LITURGICZNE
- Dzień liturgiczny
Każdy dzień roku liturgicznego jest uświęcony przez liturgiczne czynności wiernych, zwłaszcza przez Ofiarę Eucharystyczną i Liturgię godzin.
Dzień liturgiczny trwa od północy do północy. Ważne jest wiedzieć,że obchód niedzieli i uroczystości rozpoczyna się wieczorem dnia poprzedniego.
- Niedziela
Pierwszym historycznie dniem świątecznym chrześcijan jest niedziela, nazywana dniem Pańskim. W tym dniu Kościół obchodzi misterium paschalne, zgodnie
z tradycją apostolską, wywodzącą się od samego dnia Zmartwychwstania Chrystusa.
Niedziele Adwentu, Wielkiego Postu i Okresu Wielkanocnego mają pierwszeństwo przed wszystkimi świętami Pańskimi i wszystkimi uroczystościami.
Uroczystości wypadające na te niedziele przenosi się na następujący po nich poniedziałek, chyba że zbieżność zachodzi w Niedzielę Palmową
albo w Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego.
W zasadzie wyklucza się wyznaczenie na niedziele innego obchodu.
Są jednak wyjątki:
- W niedzielę w czasie oktawy Narodzenia Pańskiego obchodzi się święto Świętej Rodziny;
- W niedzielę po Święcie Objawienia (6-go stycznia) obchodzi się święto Chrztu Pańskiego;
- W niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego obchodzi się uroczystość Najświętszej Trójcy;
- W ostatnią niedzielę zwykłą obchodzi się
uroczystość Jezusa Chrystusa, króla Wszechświata
.
- Uroczystości, święta i wspomnienia
Obchody liturgiczne, w zależności od rangi, jaką im nadaje Kościół, dzielą się na uroczystości, święta i wspomnienia.
- Uroczystości zalicza się do dni głównych. Ich obchód rozpoczyna się w dniu poprzednim od pierwszych Nieszporów.
Niektóre uroczystości rozpoczynają się Mszą wigilijną. Odprawiana jest ona wieczorem w dniu poprzedzającym uroczystość.
Obchód największych uroczystości: Zmartwychwstania i Narodzenia Pańskiego trwa przez osiem dni. Dlatego, noszą one nazwę "oktawy"
- Święta obchodzi się w granicach dnia naturalnego. Przeto nie mają one pierwszych Nieszporów, chyba że wypadają w niedziele zwykłe
albo w niedziele okresu Narodzenia Pańskiego.
- Wspomnienia dzielą się na obowiązkowe i dowolne.
Ich obchód realizuje się zgodnie obchodem liturgicznym dnia powszedniego,
wg norm zawartych w Ogólnym wprowadzeniu do Mszału rzymskiego i do Liturgii godzin.
Wspomnienia obowiązkowe, które wypadają na dni Wielkiego Postu, można obchodzić tylko jako wspomnienia dowolne.
Jeżeli w jednym dniu wpisano w kalendarzu kilka wspomnień dowolnych, można obchodzić tylko jedno z nich, a inne się opuszcza.
W soboty zwykłe, w które nie wypada
wspomnienie obowiązkowe, można obchodzić wspomnienie dowolne
Najświętszej Maryi Panny.
- Dni powszednie
Dni tygodnia następujące po niedzieli nazywa się dniami powszednimi. Są one obchodzone w różny sposób, zależnie od stopnia ich ważności:
- Środa Popielcowa i dni Wielkiego Tygodnia od Wielkiego Poniedziałku do Wielkiego Czwartku włącznie mają pierwszeństwo przed wszystkimi innymi dniami liturgicznymi.
- Dnie powszednie Adwentu od dnia 17 do dnia 24 grudnia włącznie oraz wszystkie dnie powszednie Wielkiego Postu mają pierwszeństwo przed wspomnieniami obowiązkowymi.
- Inne dnie powszednie ustępują uroczystościom
i świętom, a ich elementy uwzględnia się we wspomnienia.
|
UKŁAD ROKU LITURGICZNEGO
Adwent rozpoczyna się pierwszymi
Nieszporami pierwszej Niedzieli Adwentu i trwa do
pierwszych Nieszporów uroczystości Narodzenia Pańskiego 25 grudnia.
Zgodnie z tym, co napisano wyżej, kończy się więc wieczorem 24 grudnia.
Trwa od 23 do 28 dni i obejmuje 4 kolejne niedziele.
Niedziele Adwentu mają pierwszeństwo przed wszystkimi
innymi obchodami liturgicznymi, nawet tymi w randze
uroczystości. Pierwsza Niedziela Adwentu przypomina nam o obietnicy
powtórnego przyjścia Jezusa, druga i trzecia mówią o postaci św. Jana Chrzciciela. Ostatnia, IV Niedziela Adwentu skupia naszą uwagę na osobie Matki Bożej.
W czasie Adwentu przypada zawsze jedna uroczystość - 8 grudnia obchodzimy uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.
Zaczyna się on od pierwszych Nieszporów
uroczystości Narodzenia Pańskiego (wieczorem 24 grudnia) i trwa do niedzieli Chrztu Pańskiego, tj.
niedzieli po Objawieniu Pańskim ( ŚwiętoTrzech Króli - 6-go stycznia). Jak napisano wyżej,
uroczystość Narodzenia Pańskiego ma własną oktawę i trwa do 1-go stycznia.
- W dzień 26 grudnia obchodzi się święto św. Szczepana, pierwszego męczennika;
- 27 grudnia obchodzi się święto św. Jana, Apostoła i Ewangelisty;
- 28 grudnia obchodzi się święto świętych Młodzianków;
- Dnie od29 do 31 grudnia są dniami oktawy Narodzenia Pańskiego.
- W niedzielę przypadającą w oktawie Narodzenia Pańskiego obchodzi się święto Świętej Rodziny: Jezusa, Maryi i Józefa
- 1-go stycznia, w ostatnim dniu oktawy, przypada uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi.
Niedziela między 2 a 5 stycznia to II Niedziela po Narodzeniu Pańskim. 6-go stycznia obchodzi się uroczystość Objawienia Pańskiego (Świeto Trzech Króli).
Niedziela po tym święcie to święto Chrztu Pańskiego, które kończy okres Narodzenia Pańskiego.
Wielki Post trwa 40 dni i rozpoczyna się zawsze w Środę Popielcową. Jej data zależy od daty uroczystości Zmartwychwstania Pańskiego. W Środę Popielcową kapłani na znak pokuty i umartwienia posypują nasze głowy popiołem. Do dobrego przeżycia tego czasu pomagają nam modlitwa, post i jałmużna. W niedziele Wielkiego Postu odprawiane są Gorzkie Żale, a w piątki - nabożeństwa Drogi Krzyżowej. W tym okresie w liturgii nie odmawia się hymnu "Chwała na wysokości Bogu", "Ciebie, Boże, chwalimy" oraz aklamacji "Alleluja".
Wspomnienia obowiązkowe, przypadające w czasie Wielkiego Postu, można obchodzić jedynie jako wspomnienia dowolne. W tym czasie obchodzimy ponadto:
- 4 marca - święto św. Kazimierza, królewicza
- 19 marca - uroczystość św. Józefa, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny
- 25 marca - uroczystość Zwiastowania Pańskiego
Do okresu Wielkiego Postu nie wlicza się sześciu niedziel, będących - jak w ciągu całego roku - bardziej radosnymi wspomnieniami Zmartwychwstania.
Ostatnia niedziela Wielkiego Postu jest nazywana Niedzielą Męki Pańskiej (Niedzielą Palmową). Rozpoczyna ona okres Wielkiego Postu -
czasu bezpośrednio poprzedzającego Święte Triduum Paschalne - święta wielkanocne.
Wielki Post kończy się w Wielki Czwartek przed sprawowaną wieczorem Mszą Wieczerzy Pańskiej.
Rozpoczyna się ono od Mszy Wieczerzy Pańskiej, sprawowanej wieczorem w Wielki Czwartek, ma swoje centrum w najbardziej uroczystej z liturgii
- liturgii Wigilii Paschalnej w Wielką Noc, a kończy II Nieszporami uroczystości Zmartwychwstania Pańskiego.
Te trzy dni stanowią jeden wspólny obchód liturgiczny; żadna z liturgii tych dni nie kończy się błogosławieństwem czy rozesłaniem.
Kościół w sposób szczególny trwa w tym czasie przy Chrystusie, kontemplując tajemnicę Jego męki, śmierci i zwycięskiego powstania z martwych.
Przeto, Święta wielkanocne zaczynają się wieczorem w Wielki Czwartek.
Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego jest obchodem ruchomym Wyznacza się ją na pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca.
Stanowi ona I Niedzielę Wielkanocną. Przez kolejnych 8 dni trwa oktawa uroczystości Zmartwychwstania.
Jej ostatnim dniem jest II Niedziela Wielkanocna, czyli Miłosierdzia Bożego. Dni oktawy mają rangę uroczystości Pańskich.
Przez 50 dni po uroczystości Zmartwychwstania trwa Okres Wielkanocny, w którym Kościół raduje się ze zwycięstwa Chrystusa. W kościele obok ołtarza stoi paschał, baranek wielkanocny, figura Jezusa Zmartwychwstałego oraz krzyż z czerwoną stułą.
Czterdziestego dnia po Zmartwychwstaniu Pańskim, zawsze w czwartek, obchodzi się uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego. W Polsce od 2003 r. jest ona przeniesiona na następującą po tym czwartku niedzielę - a więc na VII Niedzielę Wielkanocną. Dni powszednie po tej uroczystości aż do następnej soboty włącznie stanowią czas przygotowania i oczekiwania na Zesłanie Ducha Świętego - Pięćdziesiątnicę. Ta uroczystość kończy Okres Wielkanocny.
Dni powszednie od poniedziałku po II Niedzieli Wielkanocnej do soboty przed uroczystością Zesłania Ducha Świętego włącznie przyjmują wszystkie obchody liturgiczne wyższej rangi (wspomnienia dowolne i obowiązkowe, święta i uroczystości). W ciągu tych 50 dni radości przypada wiele ważnych świąt i uroczystości:
- 23 kwietnia - uroczystość św. Wojciecha, biskupa i męczennika, głównego patrona Polski
- 25 kwietnia - święto św. Marka, Ewangelisty
- 29 kwietnia - święto św. Katarzyny Sieneńskiej, dziewicy i doktora Kościoła, patronki Europy
- 3 maja - uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, głównej Patronki Polski
- 6 maja - święto świętych Apostołów Filipa i Jakuba
- 8 maja - uroczystość św. Stanisława, biskupa i męczennika, głównego patrona Polski
- 14 maja - święto św. Macieja, Apostoła
- 16 maja - święto św. Andrzeja Boboli, kapłana i męczennika, patrona Polski
- 31 maja - święto Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny.
Oprócz okresów mających własny charakter w roku liturgicznym pozostaje 33 lub 34 tygodnie. W tym czasie obchodzi się misterium Chrystusa w jego pełni, zwłaszcza w niedziele. Okres Zwykły składa się z dwóch części: pierwsza rozpoczyna się w poniedziałek po święcie Chrztu Pańskiego i trwa do wtorku przed Środą Popielcową (obejmuje około 4-6 tygodni). Powtórnie Okres Zwykły zaczyna się w poniedziałek po uroczystości Zesłania Ducha Świętego i kończy przed I Nieszporami I Niedzieli Adwentu. W ostatnią niedzielę roku liturgicznego obchodzi się uroczystość Jezusa Chrystusa, Króla Wszechświata.
W Okresie Zwykłym obchodzi się m.in. następujące święta i uroczystości:
- 25 stycznia - święto Nawrócenia św. Pawła, Apostoła
- 2 lutego - święto Ofiarowania Pańskiego
- 14 lutego - święto świętych Cyryla, mnicha, i Metodego, biskupa, patronów Europy
- 22 lutego - święto Katedry św. Piotra, Apostoła
- poniedziałek po Zesłaniu Ducha Świętego - święto Najświętszej Maryi Panny, Matki Kościoła
- niedziela po Zesłaniu Ducha Świętego - uroczystość Najświętszej Trójcy
- czwartek po uroczystości Najświętszej Trójcy - uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa
- piątek po drugiej niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego - uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa
- 24 czerwca - uroczystość Narodzenia św. Jana Chrzciciela
- 29 czerwca - uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła
- 3 lipca - święto św. Tomasza, Apostoła
- 11 lipca - święto św. Benedykta, opata, patrona Europy
- 23 lipca - święto św. Brygidy, zakonnicy, patronki Europy
- 25 lipca - święto św. Jakuba, Apostoła
- 6 sierpnia - święto Przemienienia Pańskiego
- 9 sierpnia - święto św. Teresy Benedykty od Krzyża, dziewicy i męczennicy, patronki Europy
- 10 sierpnia - święto św. Wawrzyńca, diakona i męczennika
- 15 sierpnia - uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
- 24 sierpnia - święto św. Bartłomieja, Apostoła
- 26 sierpnia - uroczystość Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej
- 8 września - święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
- 14 września - święto Podwyższenia Krzyża Świętego
- 18 września - święto św. Stanisława Kostki, zakonnika, patrona Polski
- 21 września - święto św. Mateusza, Apostoła i Ewangelisty
- 29 września - święto świętych Archaniołów Michała, Gabriela i Rafała
- 18 października - święto św. Łukasza, Ewangelisty
- 28 października - święto świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza
- ostatnia niedziela października - uroczystość rocznicy poświęcenia własnego kościoła
- 1 listopada - uroczystość Wszystkich Świętych
- 2 listopada - wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych
- 9 listopada - święto rocznicy poświęcenia Bazyliki Laterańskiej
- 30 listopada - święto św. Andrzeja, Apostoła
ŚWIETA NAKAZANE
Zgodnie z kanonem 1247 Kodeksu Prawa Kanonicznego w niedzielę oraz w inne dni świąteczne nakazane, wierni są
zobowiązani uczestniczyć we mszy świętej oraz powstrzymać się od
wykonywania tych prac i zajęć, które utrudniają oddawanie Bogu czci,
przeżywanie radości właściwej dniowi Pańskiemu oraz korzystanie z należnego
odpoczynku duchowego i fizycznego. W Polsce świętami nakazanymi są:
- Wszystkie niedziele roku
- Wielkanoc (święto ruchome)
- Boże Narodzenie (25 grudnia)
- Objawienie Pańskie (popularnie zwane świętem TrzechKróli - 6 stycznia)
- Wniebowstąpienie Pańskie (święto ruchome) - od 2003 roku uroczystość została przeniesiona na 7. Niedzielę Wielkanocną
- Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej (popularnie znane jako Boże Ciało - święto ruchome)
- Świętej Bożej Rodzicielki Maryi (Nowy Rok - 1 stycznia)
- Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny (15 sierpnia)
- Uroczystość Wszystkich Świętych (1 listopada)
|